Της Σύνταξης Εκτύπωση
Τεύχος 20, περίοδος: Ιούλιος - Σεπτέμβριος 1987


Δυο χρόνια μετά ης βουλευτικές εκλογές και 8 μήνες μετά τις δημοτικές, έχουν πλέον καταστεί ορατές ακόμα και στους εκπροσώπους της κυβέρνησης οι πολιτικές συνέπειες της «νέας» πολιτικής, σταθεροποίησης του καπιταλιστικού κέρδους, που εγκαινιάστηκε το 1985: ολόπλευρη κρίση της «Αλλαγής», χρεοκοπία των μεταρρυθμιστικών «κοινωνικών οραμάτων», αφερεγγυότητα του κυβερνητικού λόγου, ενίσχυση της δεξιάς. Τώρα, δεν είναι απλώς οι πολιτικοί αντίπαλοι της κυβέρνησης που εξαγγέλλουν τη χρεοκοπία του ΠΑΣΟΚ. Η ίδια η ηγεσία του κυβερνητικού κόμματος αναγνωρίζει ότι τα πολιτικά και κοινωνικά της ερείσματα πρέπει να «ανασυγκροτηθούν», ότι ο κομματικός μηχανισμός πρέπει να «αναγεννηθεί» κλπ.

Όμως η ρήξη του ΠΑΣΟΚ με το εργατικό και λαϊκό κίνημα, αλλά και η αποφασιστικότητα που κατά περιόδους επιδεικνύει αυτό το τελευταίο, στο να αμύνεται ενάντια στην πολύπλευρη υπονόμευση του βιοτικού του επιπέδου και των συνδικαλιστικών, εργασιακών και κοινωνικών του κατακτήσεων (υπονόμευση που έχει τώρα ως κύριο άξονα την κυβερνητική πολιτική), στερούν από την κυβέρνηση τα περιθώρια «ανάκαμψης» της πολιτικής της εμβέλειας και επιρροής. Το ΠΑΣΟΚ φαίνεται έτσι να έχει ένα μόνο «ατού» στα χέρια του: Την κρίση της Αριστεράς, την καθήλωση των αριστερών δυνάμεων στη «στρατηγική της Αλλαγής», δηλαδή στα ίδια τα πασοκικά «οράματα της πρώτης περιόδου». Ο στρατηγικός μεταρρυθμισμός και ο αχαλίνωτος «κυβερνητισμός» που διακατέχουν την Αριστερά και πρώτα απ' όλα το ΚΚΕ μοιάζουν να αναδεικνύονται έτσι ως τα μόνα πιθανά σωσίβια για την κυβερνητική «Αλλαγή»: να συμπαρασύρει την Αριστερά, έστω και στο ρόλο της «συμπολιτευόμενης αντιπολίτευσης» στο νέο «ρεαλιστικό» πλαίσιο διαχείρισης, επιδιώκοντας και πάλι τον εγκλωβισμό της λαϊκής δυναμικής στον ψευδώνυμο μεταρρυθμισμό και «σοσιαλισμό» του αστικού κράτους και της γραφειοκρατίας του. Τούτη τη φορά πρόκειται βέβαια για ένα μεταρρυθμισμό «ρεαλιστικό» και «συνετό»: αυτόν που διδάσκει η πολύχρονη «επαφή» με τους νόμους κίνησης του κεφαλαίου, η πολύχρονη διαχείριση της κεφαλαιοκρατικής εξουσίας.

Από την άλλη μεριά η κρίση της κυβερνητικής πολιτικής επιδεινώνεται από την παρατεινόμενη οικονομική κρίση: οι εξαγγελίες για ανάκαμψη που επαναλαμβάνουν κάθε τόσο οι ρεαλιστές της λιτότητας και της αντεργατικής βίας διαψεύδονται παταγωδώς πριν καλά - καλά προφθάσουν να διατυπωθούν. Η συγκυριακή αύξηση των κερδών που προκύπτει από τη συμπίεση των λαϊκών εισοδημάτων δεν οδηγεί σε μια ανάκαμψη των επενδύσεων, κι αυτό όχι γιατί οι βιομήχανοι ή οι κρατικοί μάνατζερς είναι «αεριτζήδες», αλλά γιατί η σημερινή κρίση υπερσυσσώρευσης δεν είναι «κρίση κερδών», αλλά κρίση παραγωγικότητας του ήδη επενδυμένου κεφαλαίου. Η ριζική και προς όφελος του κεφαλαίου αναδιάρθρωση της παραγωγής που απαιτείται για την ανάκαμψη είναι ένα μακροπρόθεσμο επίδικο αντικείμενο της ταξικής πάλης, απαιτεί ένα μονιμότερο μετασχηματισμό των συσχετισμών δύναμης υπέρ του κεφαλαίου. Προς την κατεύθυνση αυτή συμβάλλει βέβαια η «βούληση» των διαχειριστών της λιτότητας. Λεν αρκεί όμως η κυβερνητική «βούληση» για να επιβληθεί, και μάλιστα άμεσα, αυτή η πορεία.

Λεν υπάρχει, λοιπόν, τίποτα πέρα από την κρίση της Αριστεράς που να μπορεί να ανακόψει ή να επιβραδύνει την καθοδική πορεία της κυβέρνησης; Υπάρχει ίσως η συγκυρία των «εθνικών θεμάτων» και της ελληνοτουρκικής κρίσης. Εδώ, παρά τις διαφωνίες και τις αντεγκλήσεις, το πλαίσιο της συναίνεσης όλων των πολιτικών δυνάμεων είναι πολύ περισσότερο σαφές και μια κυβερνητική επιτυχία σ' αυτό το επίπεδο θα αναβάθμιζε το κύρος της κυβερνητικής παράταξης στο «εθνικό ακροατήριο».

Όμως ποιο είναι ακριβώς το περιεχόμενο, το υπόβαθρο και η δυναμική της ελληνοτουρκικής κρίσης; Οι θέσεις εγκαινιάζουν από το τεύχος αυτό, με το άρθρο των μπ. Αντωνίου, Τ. Κυπριανίδη, Γ. Μηλιού και θ. Τσεκούρα «Μύθοι του Αιγαίου», μια προσπάθεια θεωρητικής και ιστορικής ανάλυσης της ελληνοτουρκικής διαμάχης αλλά και (σε επόμενα τεύχη), του «εθνικού ζητήματος», όπως αυτό ορίζεται γενικά στα πλαίσια των σύγχρονων διεθνών σχέσεων. Στόχος μας η κριτική του σκληρού πυρήνα της κυρίαρχης αστικής ιδεολογίας, του εθνικισμού σωβινισμού.

Στα υπόλοιπα άρθρα αυτού του τεύχους ο Τάσος Κυπριανίδης αναλύει τη σημερινή συγκυρία κρίσης της «Αλλαγής», ο Αλέξης Μητρόπουλος ολοκληρώνει την ανάλυση του σχετικά με τις προοπτικές, την κρίση και το μέλλον του συνδικαλιστικού κινήματος, ο Ηλίας Ιωακείμογλου παρουσιάζει συνοπτικά ορισμένα συμπεράσματα από τη μελέτη του πάνω στη σύγχρονη καπιταλιστική κρίση υπερσυσσώρευσης, ενώ οι Χρ. Βερναρδάκης και Γ. Μαύρης θεμελιώνουν τις έννοιες του κοινωνικού μπλοκ και των σχέσεων πολιτικής εκπροσώπησης, αναλύοντας την εξέλιξη της πάλης των τάξεων στην Ελλάδα από την ΕΑΜική περίοδο, μέχρι τη φάση σταθεροποίησης της δεξιάς στη δεκαετία του '50. Τέλος, ο Αποστόλης Ανδρέου, διερευνά την ιστορική εξέλιξη της ιδιωτικής εκπαίδευσης από την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους μέχρι σήμερα.

24.6.87

 
Επόμ. >
Θέσεις, τριμηνιαία επιθεώρηση, 38ο έτος (1982-2020), εκδόσεις Νήσος, (Σαρρή 14, 10553, Αθήνα, τηλ-fax: 210-3250058)
Το περιεχόμενο διατίθεται ελεύθερα για μη εμπορικούς σκοπούς, υπό τον όρο της παραπομπής στην αρχική του πηγή